Η Μήλος με το παράξενο πεταλοειδές σχήμα της είναι ένα από τα πιο μαγευτικά και παγκοσμίου φήμης Ελληνικά νησιά που γοητεύει τον επισκέπτη με την πρώτη ματιά.
Ξεχωρίζει για το ηφαιστειογενές της έδαφος, καθώς και για τον ορυκτό πλούτο της. Διαθέτει πανέμορφες αμμώδεις παραλίες που περιβάλλονται από αμμόλοφους και βραχώδεις σχηματισμούς, μοναδικές φυσικές ομορφιές με ξεχωριστά χρώματα λόγω των παλαιοτέρων ηφαιστειακών γεγονότων, θαλάσσιες σπηλιές, αξιόλογα μνημεία, γραφικά χωριά και άριστη τουριστική υποδομή.
Η Μήλος είναι ο ιδανικός ταξιδιωτικός προορισμός για αυτούς που αποζητούν την ηρεμία καθώς και για τους λάτρεις της εξερεύνησης, αλλά και για όσους επιθυμούν να διασκεδάσουν έντονα στις διακοπές τους.
Στο άνοιγμα του όρμου της Μήλου, βρίσκεται η πρωτεύουσα ΠΛΑΚΑ ή Μήλος, αμφιθεατρικά απλωμένη στους πρόποδες χαμηλού λόφου που στεφανώνεται από το ερειπωμένο βενετσιάνικου κάστρου του. Το μάτι του επισκέπτη χορταίνει από κτίσματα νησιώτικης αρχιτεκτονικής, υπέροχη θέα, πλακόστρωτα στενά σοκάκια
Στην πόλη λειτουργεί Αρχαιολογικό Μουσείο ( τηλ. 22870 21620 ), όπου στεγάζονται ευρήματα διαφόρων εποχών από τις ανασκαφές που έγιναν στο νησί , καθώς και γύψινο αντίγραφο του ξακουστού αγάλματος της Αφροδίτης της Μήλου. Το πρωτότυπο βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι.
Επίσης, λειτουργεί Λαογραφικό Μουσείο ( τηλ. 22870 21292 ). Τα εκθέματά του σχετίζονται με την καθημερινή ζωή των κατοίκων του νησιού : κεντήματα, τοπικές ενδυμασίες, υφαντά, σκεύη οικιακής χρήσης κ.α.
Σε απόσταση 2 χιλιομέτρων νότια της Πλάκας, κοντά στο μικρό ψαροχώρι ΚΛΗΜΑ, βρίσκεται η αρχαία Μήλος. Οι ανακαφές έφεραν στο φως τμήμα του κοίλου θεάτρου του 3ου αιώνα και λείψανα οχύρωσης. Το περίφημο άγαλμα της Αφροδίτης της Μήλου, βρέθηκε τυχαία από ένα γεωργό, στα 1820, κοντά στο θέατρο. Τυχαία επίσης στην ίδια περιοχή – μεταξύ Τρυπητής και Κλήματος – 20 χρόνια μετά την εύρεση του αγάλματος ανακαλύφθηκαν οι Κατακόμβες της Μήλου, σημαντικό μνημείο των πρώτων χριστιανικών χρόνων, που οι Χριστινοί τις χρησιμοποιούσαν ως χώρο λατρείας, αλλά και ως τόπο ταφής των νεκρών τους και καταφύγιο από τους διωγμούς.
4,5 χιλιόμετρα από την Πλάκα, βρίσκεται το λιμάνι και μεγάλο τουριστικό και οικονομικό κέντρο του νησιού, ο ΑΔΑΜΑΝΤΑΣ.
Η περιοχή αυτή κατοικείται από το 1824 περίπου, από Σφακιανούς πρόσφυγες . Υπάρχουν δύο μεγάλες, ολοκάθαρες παραλίες όπου υπάρχει η δυνατότητα για κολύμπι και θαλάσσια σπορ : τη Λαγκάδα και την Παπικινού. Στον Αδάμαντα συνδυάζει κανείς την ηρεμία με την έντονη νυχτερινή διασκέδαση . Επίσης υπάρχει άριστη τουριστική υποδομή σε ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και διαμερίσματα, ταβέρνες με φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, πιτσαρίες, ουζερί, ψησταριές , κλπ.
Αξίζει να επισκεφθεί κανείς το Μεταλλευτικό Μουσείο, το Εκκλησιαστικό Μουσείο της Αγίας Τριάδας και την καθολική εκκλησία του Αγίου Νικολάου.
8 χιλιόμετρα νότια του λιμανιού, συναντάμε την υπέροχη παραλία της Χιβαδολίμνης. Οφείλει το όνομά της σε μιά μικρή λίμνη που βρισκόταν εκεί, της οποίας ο βυθός ήταν γεμάτος αχιβάδες.
Στην ήσυχη παραλία του Εμπορειού, μπορεί να πάει κανείς με βάρκα από τον Αδάμαντα.
Στο νοτιοδυτικό άκρο του νησιού, βρίσκονται δύο εντυπωσιακές θαλάσσιες σπηλιές : Συκιά και Κλέφτικο.
Στο εσωτερικό του νησιού, νοτιοανατολικά του Αδάμαντα, ήταν χτισμένη η μεσαιωνική πρωτεύουσα της Μήλου, η ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΑ.
Στη θέση της, βρίσκεται η σημερινή Ζεφυρία. Στα ανατολικά της, κοντά στη θάλασσα, είναι τα θειωρυχεία και νοτιότερα οι απομονωμένες παραλίες του Παλιοχωρίου και της Αγίας Κυριακής.
12 χιλιόμετρα ανατολικά της Πλάκας συναντάμε το όμορφο ψαράδικο χωριό ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ή Πολλώνια. Οφείλει το όνομά της στον Απόλλωνα. Έχει μιά υπέροχη παραλία με χρυσή αμμουδιά, ολόλευκα σπίτια, ενω στο δεξιό άκρο του μικρού κόλπου βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Είναι το δεύτερο σε τουριστική κίνηση παραθεριστικό κέντρο του νησιού και υπάρχουν πολλά καταλύματα και ταβέρνες. Από τον οικισμό αυτό, γίνονται καθημερινά πολλά δρομολόγια προς την γειτονική Κίμωλο και διοργανώνονται εκδρομές
Σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από τον οικισμό, η αρχαιολογική σκαπάνη ανέσκαψε τα λείψανα της αρχαίας Φυλακωτής, που κατοικήθηκε για πρώτη φορά κατά τη Νεολιθική εποχή και θεωρείται η αρχαιότερη πόλη του νησιού.
ΠΑΡΑΛΙΕΣ – ΣΠΗΛΑΙΑ
Η Μήλος φημίζεται για τις πολλές και μαγευτικές παραλίες της με τα πεντακάθαρα νερά και τη χρυσή άμμο. Πολλές από αυτές είναι άριστα οργανωμένες και υπάρχει δυνατότητα για θαλάσσια σπορ και άλλες είναι ερημικές, ιδανικές για τους λάτρεις της ηρεμίας και της χαλάρωσης. Η Μήλος αριθμεί 70 περίπου παραλίες από τις οποίες οι πιο γνωστές είναι:
ΠΡΟΒΑΤΑΣ : Απέχει 7 χιλιόμετρα από τον Αδάμαντα. Είναι μιά υπέροχη παραλία με χρυσοκόκκινη άμμο, άγρια βράχια με παράξενους σχηματισμούς και πεντακάθαρα ρηχά νερά. Στην περιοχή λειτουργούν ταβέρνες και καφέ.
ΚΛΕΦΤΙΚΟ : Θεωρείται το πιο εντυπωσιακό και πολυφωτογραφημένο τοπίο της Μήλου που είναι γνωστό και ως «θαλασσινά Μετέωρα». Τεράστιοι όγκοι από λευκά βράχια, υψώνονται μέσα στο πέλαγος και συνθέτουν μιά εικόνα εξωπραγματική. Τα βράχια που εχουν ημικυκλικό σχήμα είναι σε μικρή απόσταση από την παραλία και σχηματίζουν λίμνη. Η πρόσβαση γίνεται με εκδρομικά καΐκια και επιβάλλεται να το επισκεφθεί κανείς.
ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΙ: Γραφικός παραθαλάσσιος οικισμός με πολλές μικρές παραλίες και πεντακάθαρα νερά.
Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ είναι οργανωμένη και υπάρχει δυνατότητα για θαλάσσια σπορ.
Άλλες μικρότερες παραλίες εξίσου όμορφες είναι η ΑΓΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ με χοντρή άμμο και βότσαλο, ιδανική για θαλάσσια σπορ, ο ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ και η ομώνυμη παραλία του Παλαιοχωρίου. Στην Αγία Κυριακή λειτουργούν καφετέριες, ταβέρνες ΕΜΠΟΡΕΙΟΣ: Μικρός γραφικός οικισμός με υπέροχη αμμουδιά ιδανική για όσους αποζητούν την ηρεμία. Η πρόσβαση γίνεται με καΐκι από τον Αδάμαντα. ΣΥΚΙΑ: Μία από τις ωραιότερες και μεγαλύτερες θαλάσσιες σπηλιές του νησιού. Η πρόσβαση γίνεται με εκδρομικά καΐκια που κάνουν το γύρο του νησιού. Είναι χαρακτηριστικό γιατί η είσοδος στο σπήλαιο γίνεται με καΐκι, λόγω του ύψους του που υπερβαίνει τα 5 μέτρα, ενώ το πλάτος του είναι περίπου 20 μέτρα. Είναι ένα θέαμα που επιβάλλεται να δει ο επισκέπτης. ΛΑΓΚΑΔΑ – ΠΑΠΑΚΙΝΟΥ : Υπέροχες παραλίες με δυνατότητα για θαλάσσια σπορ, σε πολύ μικρή απόσταση από τον Αδάμαντα το λιμάνι του νησιού. ΠΟΛΛΩΝΙΑ: Πανέμορφο χωριό μεγάλης τουρισιτικής κίνησης με απέραντη αμμώδη παραλία και πεντακάθαρα νερά. ΑΧΙΔΑΔΟΛΙΜΝΗ : Βρίσκεται σ’ ένα πανέμορφο κόλπο στη δυτική πλευρά του νησιού και διαθέτει μιά μαγευτική παραλία με καταγάλανα πεντακάθαρα νερά, ιδανικά για θαλαάσσια σπορ, και γκριζωπή αμμουδιά Η περιοχή οφείλει το όνομά της από τη λίμνη που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, στο βυθό της οποίας ζουν αχιβάδες. ΤΣΙΓΚΑΡΑΔΟ : Μαγευτική παραλία σε απόσταση 8 χιλιομέτρων από τον Αδάμαντα με γκριζωπή άμμο και ολοκάθαρα νερά. ΓΕΡΟΝΤΑΣ : Η πιό γραφική αμμώδης παραλία στα νότια του νησιού με καταγάλανα νερά .
ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ
Κατά την επίσκεψή σας στη Μήλο, μην παραλέιψετε να δοκιμάστε τα παραδοσιακά πιταράκια, ξινομυζήθρα, τουλουμοτύρι και γλυκό κουταλιού κουφέτο.
Η Μήλος βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα του Κυκλαδικού συμπλέγματος. Χωρίζεται από την Κίμωλο με μιά στενή θαλάσσια λωρίδα, πλάτους 1 ναυτικού μιλίου περίπου. Το έδαφός της είναι ηφαιστειογενές και λοφώδες, ενώ το υπέδαφός της κρύβει μεγάλο ορυκτό πλούτο, λόγω της ηφαιστειογενούς σύστασής του.
Έχει έκταση 151 τετραγωνικά χιλιόμετρα (είναι το πέμπτο σε έκταση νησί των Κυκλάδων) και το μήκος ακτών είναι περίπου 125 χιλιόμετρα. Ψηλότερες κορυφές του νησιού είναι ο Προφήτης Ηλίας ( ύψος 750 μέτρα ) και το Χονδρό Βουνό ( 636 μέτρα ) .
Μήλος λεγόταν ο πρώτος οικιστής του νησιού, στον οποίο οφείλει και το όνομά του. Η οίκηση στη Μήλο, ανάγεται στα 5.000 π.Χ.
Από τα προϊστορικά χρόνια γινόταν εξόρυξη οψιανού, ενός μελανόχρωμου, σκληρού, ηφαιστειογενούς πετρώματος, υλικό το οποίο χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή όπλων και εργαλείων.
Οι προϊστορικοί κάτοικοι του νησιού, μετέφεραν με τα καράβια τους το πέτρωμα σε ολόκληρο Αιγαιακό χώρο. Έτσι ανέπτυξαν ισχυρό στόλο και σημείωσαν μεγάλη πρόοδο ως ναυτικοί και έμποροι. Γύρω στο 3.000 π.Χ. ανάγονται δείγματα οίκησης που ήρθαν στο φως με ανασκαφές της Φυλακωτής , που θεωρείται η αρχαιότερη πόλη της Μήλου.
Κατά τη μεσοκυκλαδική περίοδο ( 2.000 – 1.550 π.Χ. ), η πόλη έφθασε στο απόγειο της ακμής της. Οι Μήλιοι πήραν μέρος στη ναυμαχία της Σαλαμίνας και στη μάχη των Πλαταιών. Το 416 π.Χ. κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου μεταξύ Αθηναίων και Σπαρτιατών , το νησί καταστράφηκε και ερημώθηκε.
Στη συνέχεια κατακτήθηκε από τους Μακεδόνες, τους Πτολεμαίους της Αιγύπτου και τους Ρωμαίους. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο, η αρχαία πόλη του Κλήματος καταστράφηκε πιθανό από σεισμούς.
Οι Μήλιοι έλαβαν μέρος σε αγώνες κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας, της Τουρκοκρατίας και της Γερμανικής Κατοχής.
Υπάρχει αεροπορική σύνδεση της Μήλου με την Αθήνα καθημερινά. Το αεροδρόμιο της Μήλου απέχει 4,5 χιλιόμετρα από την πόλη.
Υπάρχει καθημερινή ακτοπλοϊκή σύνδεση της Μήλου με το λιμάνι του Πειραιά με φέρυ μπόουτ ή με ταχύπλοα σκάφη. Το ταξίδι με φέρυ μπόουτ διαρκεί 5 – 7 ώρες. Επίσης η Μήλος συνδέεται με Ίο, Σίκινο, Φολέγανδρο, Σαντορίνη, Κρήτη.