Η Λέρος είναι ένας αληθινός επίγειος παράδεισος που δεν έχει κορεστεί ακόμα από τον μαζικό τουρισμό, με απέραντες καταπράσινες εκτάσεις, δαντελωτές ακτές, απάνεμα λιμανάκια και γραφικούς οικισμούς. Το νησί της Άρτεμης είναι ένα κομψοτέχνημα που κάθε χρόνο προσελκύει ολοένα και περισσότερους επισκέπτες. Η τουριστική υποδομή είναι πολύ καλή σε ολόκληρο το νησί. Μεγάλη ποικιλία υπάρχει σε ταβέρνες, καφετέριες, μπαράκια, κλαμπ και νυχτερινά κέντρα διασκέδασης με ζωντανή μουσική.

Πρωτεύουσα του νησιού είναι η ΑΓΙΑ ΜΑΡΙΝΑ που αποτελείται από 3 οικισμούς : την Αγία Μαρίνα , τον Πλάτανο και το Παντέλι.
Η συνοικία της Αγίας Μαρίνας είναι ένα από τα δύο λιμάνια του νησιού.
Η συνοικία Πλάτανος – η πιό παλιά από τις τρεις – αποτελεί το εμπορικό και διοικητικό κέντρο της πρωτεύουσας. Στην κορυφή του ενός από τους δύο λόφους όπου βρίσκεται η πρωτεύουσα, δεσπόζει το καλοδιατηρημένο κάστρο που χτίστηκε τους βυζαντινούς χρόνους και ολοκληρώθηκε αργότερα από τους Ιππότες του τάγματος του Αγίου Ιωάννη και τους Ενετούς. Μέσα στο κάστρο βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγιάς της Κυράς ( 1300 ), που διατηρεί βυζαντινή συλλογή. Στην είσοδο του λιμανιού της Αγίας Μαρίνας, βρίσκεται το Μπούρτζι, ρωμαϊκό φρούριο χτισμένο πάνω σε λείψανα αρχαίας πόλης. Στην πόλη αξίζει να επισκεφθεί κανείς παλιές εκκλησίες και αρχοντικά με πολύτιμα αντικείμενα του περασμένου αιώνα.
Στη συνέχεια του Πλάτανου, προς τα νοτιοανατολικά, βρίσκεται το γραφικό Παντέλι, ένα παραθαλάσσιο κοσμπολίτικο κέντρο. Στην λιμανάκι δένουν σκάφη και θαλαμηγοί . Ο οικισμός έχει μεγάλη τουριστική κίνηση. Υπάρχουν πολλές ταβέρνες , καφετέριες και κέντρα διασκέδασης. Δίπλα βρίσκεται η υπέροχη παραλία Βρωμόλιθος με χρυσή αμμουδιά και βότσαλο. Η τουριστική υποδομή είναι άριστη καθώς λειτουργούν ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και ψαροταβέρνες πάνω στο κύμα. Απέναντι βρίσκεται το νησάκι της Αγίας Κυριακής.
Σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από το κέντρο του Πλάτανου, στο βάθος του ομώνυμου κόλπου, βρίσκονται τα ΑΛΙΝΤΑ, γραφικό χωριό χτισμένο σε καταπράσινο περιβάλλον. Στο ιστορικό – λαογραφικό μουσείο του χωριού, που στεγάζεται σ’ ένα πολύ όμορφο αναπαλαιωμένο αρχοντικό, τον Πύργο του Μπελένη, εκτίθενται τοπικές ενδυμασίες, μουσικά όργανα, τυπογραφικά μηχανήματα, έπιπλα, κλπ.
Θεωρείται από τα πιο εξελιγμένα θέρετρα του νησιού, με τις πιο σύγχρονες τουριστικές μονάδες. Μέρα και νύχτα σφύζει από ζωή. Η παραλία είναι μία από τις πιο κοσμοπολίτικες του νησιού και προσφέρεται για θαλάσσια σπορ. Στα ταβερνάκια, μετά το μπάνιο θα απολαύσετε τις παραδοσιακές τοπικές γεύσεις και το βράδυ, θα διασκεδάσετε με την ψυχή σας στα μπαράκια και στα νυχτερινά κέντρα.
Ένας μικρός αλλά με τουριστική κίνηση οικισμός, ανάμεσα στην Αγία Μαρίνα και τα Άλιντα, είναι το ΚΡΙΘΩΝΙ. Αξιόλογη είναι η παραδοσιακή αρχιτεκτονική του οικισμού αυτού : παλιά καλοδιατηρημένα σπίτια με μικρές ολάνθιστες αυλές. Μεγάλη εντύπωση κάνει και το Πατριαρχείο, ένα επιβλητικό αρχοντικό, στην αυλή του οποίου βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Σωφρονίου. Το Κριθώνι έχει πολύ καλή τουριστική υποδομή : λειτουργούν πολλά ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και δωμάτια, ενώ υπάρχουν πολλές επιλογές για νυχτερινή διασκέδαση.
Ένας ακόμα ανοιχτός όρμος είναι η Γούρνα. Έχει μεγάλη αμμώδη παραλία με ρηχά νερά. Η ομορφιά και η αρμονία του τοπίου ολοκληρώνεται από περιβόλια, φυτείες εσπεριδοειδών, όμορφα σπιτάκια και ταβέρνες.
Κοντά στη Γούρνα, στον οικισμό Δρυμώνα, βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγίας της Γουρλομάτας (14ος αιώνας), με πλούσιο ζωγραφικό διάκοσμο. Στο χωριό λειτουργούν λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια.
4 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αγίας Μαρίνας, συναντάμε το ΛΑΚΚΙ, το κύριο λιμάνι του νησιού, που χτίστηκε κατά την ιταλοκρατία απο τους κατακτητές, στο βάθος του ασφαλούς ομώνυμου όρμου και χρησιμποιήθηκε σαν πολεμικός ναύσταθμος κατά τον Β΄Παγκόσμιο πόλεμο. Σώζονται αρκετά κτίρια που είχαν χτιστεί από τους Ιταλούς.
Το Λακκί είναι μιά περιοχή πολύ ανεπτυγμένη τουριστικά. Λειτουργούν πολλά ξενοδοχεία και συγκροτήματα ενοικιαζομένων διαμερισμάτων και δωματίων. Οι επιλογές για διασκέδαση είναι πολλές : υπάρχουν πολλές ταβέρνες, καφέ, μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης για όλα τα γούστα.
Για μπάνιο, υπάρχει η άρτια οργανωμένη παραλία του οικισμού, ενώ για τους οπαδούς της ηρεμίας και της απομόνωσης ιδανικές οι κοντινές παραλίες Κουλούκι και Μερικιές.
Ο νοτιότερος οικισμός του νησιού είναι ο Ξηρόκαμπος (7 χιλιόμετρα νότια της Αγίας Μαρίνας). Ψηλά, στην είσοδο του οικισμού είναι το Παλιόκαστρο με το εκκλησάκι της Παναγίας και τμήματα τείχους από τα τέλη του 4ου π.Χ. αιώνα. Έξω από τον οικισμό συναντάμε το εκκλησάκι της Παναγίας της Καβουράδαινας.
Γύρω από τον οικισμό υπάρχουν πολύ όμορφες παραλίες που προσφέρονται για να απολαύσει κανείς το μπάνιο του. Λειτουργούν αρκετά ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια.
8 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης, είναι το μικρό αλλά με πλούσιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον χωριό ΠΑΡΘΕΝΙ. Πίσω από τον κόλπο του Παρθενίου, είναι χτισμένη η εκκλησία της Αγίας Κιουράς, με τις υπέροχες αγιογραφίες.
Στο Παρθένι βρισκεται το αεροδρομιο του νησιού και στα δυτικά αυτού τα ερείπια του ναού της Παρθένου Αρτέμιδος όπου οφείλεται και το όνομα του χωριού.
Κοντά στο Παρθένι, βρίσκεται ο καταπράσινος οικισμός Μπλεφούτης. Έχει όμορφη και ήσυχη παραλία και ταβέρνες.

ΓΕΙΤΟΝΙΚΑ ΝΗΣΙΑ
Γύρω από τη Λέρο υπάρχουν μικρά νησάκια που μπορεί να τα επισκεφθεί κανείς με εκδρομικό καΐκι. Τα πιο γνωστά είναι η Αγία Κυριακή, η Πηανούσα, τα Λέβητα, το Μαράθι και άλλα.
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ – ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ
Το μεγαλύτερο πανηγύρι στη Λέρο είναι της Παναγίας στις 15 Αυγούστου, οπότε γιορτάζει η πολιούχος Παναγία του Κάστρου. Ακολουθεί το μεγάλο πανηγύρι στου Αγίου Φανουρίου στις 27 Αυγούστου.
Επίσης, στο νησί διοργανώνεται γιορτή κρασιού και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Στα Άλιντα εδώ και 92 χρόνια διοργανώνονται τα «Αλίντεια» ναυταθλητικοί αγώνες που περιλαμβάνουν όλα τα αθλήματα που σχετίζονται με το υγρό στοιχείο.
Το καρναβάλι στη Λέρο γιορτάζεται με πολύ κέφι και αυτοσχεδιασμούς.
Το νησί έχει μεγάλη παράδοση στο χορό και το τραγούδι. Οι πιο χαρακτηριστικοί τοπικοί χοροί είναι ο ίσος, ο σταυρωτός, ο συρτός, το πασουμάκι και ο πηδηχτός χορός μπαλαριστός.
ΤΟΠΙΚΕΣ ΓΕΥΣΕΙΣ
Η γευστική πανδαισία του νησιού βασίζεται στα ντόπια υλικά, στα φρέσκα ψάρια, στις πίτες και στην τοπική μυζήθρα.
Στην τοπική κουζίνα, πρώτη θέση κρατούν τα πιάτα που περιέχουν ψάρι και θαλασσινά, σε διάφορες παραλλαγές όπως κολιοί παστοί, φουσκιές, ψάρι μαρινάτο με δεντρολίβανο, χταπόδι στη θράκα, μύδια σαγανάκι και άλλα.
Από τα γλυκά, φημισμένα είναι τα αμυγδαλωτά της Λέρου, τα πουγκάκια, οι σβίγγοι και τα ξεροτήγανα. Μην αρνηθείτε να γευθείτε ένα ποτήρι σουμάδα.